Interpelacja w sprawie dostępu dzieci do opieki przedszkolnej i wychowania przedszkolnego.

Interpelacja w sprawie dostępu dzieci do opieki przedszkolnej i wychowania przedszkolnego.

W dniu 14 grudnia 2017 roku Poseł Małgorzata Zwiercan wystosowała interpelację  do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Pani Elżbiety Rafalskiej w sprawie dostępu dzieci do opieki przedszkolnej i wychowania przedszkolnego.

Szanowna Pani Minister,

Rząd Prawa i Sprawiedliwości prowadzi niezwykle skuteczną politykę rodzinną. Program 500+ jest tego najlepszym przykładem. Dzięki niemu poprawia się byt rodzin wielodzietnych. Program sprawia również, że matki mogą pozostać w domu i opiekować się swoim potomstwem.

Jednak część polskich kobiet chce godzić obowiązki matki z pracą zawodową. Wówczas potrzebują dostępu do opieki żłobkowej oraz do wychowania przedszkolnego. Niestety często słyszymy, że w żłobkach i przedszkolach brakuje miejsc dla wielu polskich dzieci.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

  1. W ilu polskich gminach brakuje form opieki dla dzieci do lat 3?
  2. W ilu polskich gminach brakuje przedszkoli?
  3. Jaki procent polskich dzieci nie jest objęty opieką żłobkową oraz przedszkolną? Proszę o dane z uwzględnieniem podziału na miasto i wieś?
  4. Czy ministerstwo planuje zmiany w zakresie polityki żłobkowej i przedszkolnej, które przyczynią się do zwiększenia dostępności zorganizowanych form opieki dla pracujących rodziców?

Z poważaniem

Poseł Małgorzata Zwiercan

 

 

W dniu 23 stycznia 2018 r. otrzymała odpowiedź na swoja interpelację  w sprawie dostępu dzieci do opieki przedszkolnej i wychowania przedszkolnego.
Należy zaznaczyć, że sytuacja instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 dynamicznie zmieniała się na przestrzeni ostatnich lat. Rozwiązania wprowadzone ustawą o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz środki przekazywane w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do 3 „Maluch+” zwiększyły dostęp do tych instytucji. O ile w 2010 r., przed wprowadzeniem ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, funkcjonowało 511 żłobków i oddziałów żłobkowych, o tyle na koniec 2017 r. funkcjonowało ok. 4,2 tys. instytucji. Liczba miejsc opieki wzrosła z 32,5 tys. miejsc w 2010 r. do 108,6 tys. miejsc na koniec 2017 r. Systematycznie wzrasta odsetek dzieci w wieku do lat 3 objętych opieką – z 2,6% w 2010 r. do 14,6% na koniec 2017 r. Mimo to, ciągle jeszcze popyt na miejsca opieki wyraźnie przewyższa ich podaż. W 1717 gminach w Polsce nie ma instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. 76,3% dzieci w wieku do lat 3 z gmin miejskich nie jest objętych opieką instytucjonalną. 95,9% dzieci w wieku do lat 3 z gmin wiejskich nie jest objętych opieką instytucjonalną. 90,7% dzieci w wieku do lat 3 z gmin miejsko-wiejskich nie jest objętych opieką instytucjonalną. Ogółem w Polsce 85,4% dzieci w wieku do lat 3 nie jest objętych opieką instytucjonalną.
Z tego powodu jednym z zadań Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest wspieranie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3.
W wyniku przeglądu systemów wsparcia rodzin w 2017 r. została znowelizowana ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Zmienione przepisy obowiązują od 1 stycznia 2018 r. Rozszerzono katalog podmiotów mogących zakładać żłobki i kluby dziecięce o inne niż gminy jednostki samorządu terytorialnego oraz instytucje publiczne. Rozszerzono także katalog osób mogących być lub mogących zatrudniać dziennych opiekunów. Od 1 stycznia 2018 r. dziennym opiekunem może także być osoba fizyczna prowadząca działalność na własny rachunek lub zatrudniona przez inne jednostki samorządu terytorialnego niż gminy, a także przez instytucje publiczne i osoby fizyczne.
Zniesiono wymóg posiadania w żłobku co najmniej dwóch pomieszczeń przeznaczonych na pobyt dzieci. W klubach dziecięcych dzieci mogą przebywać do 10 godzin dziennie, tak jak w żłobkach, jednakże kluby są placówkami mniejszymi i bardziej kameralnymi – do 30 dzieci. W celu zwiększenia bezpieczeństwa dzieci w żłobkach i klubach dziecięcych wprowadzono normy żywieniowe, obowiązek odbywania przez opiekunów i wolontariuszy cyklicznych szkoleń z zakresu pierwszej pomocy, a także możliwość powołania przez rodziców rady rodziców, która ma możliwość wglądu do pomieszczeń żłobka lub klubu dziecięcego oraz dokumentacji dotyczącej posiłków podawanych dzieciom, a także może przedstawiać i konsultować propozycje dotyczące zajęć. Stworzona została również możliwość większej integracji żłobków i klubów dziecięcych z przedszkolami. Żłobki i kluby dziecięce są zwolnione z opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania i użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego oraz są zwolnione z podatku od nieruchomości.
Zwiększono wydatki budżetu państwa na tworzenie i funkcjonowanie miejsc opieki w żłobkach, klubach dziecięcych oraz u dziennych opiekunów w ramach programu wspierania rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 „Maluch+”. Edycja Programu „Maluch+” na rok 2018 została ogłoszona 26 października br. Do rozdysponowania jest 450 mln zł, czyli prawie o 300 mln zł więcej niż w poprzedniej edycji. Należy zauważyć, że z programu „Maluch+” można otrzymać dofinansowanie w wysokości aż do 80% wartości kosztów realizacji zadania polegającego na tworzeniu nowych miejsc opieki i aż do 80% wartości kosztów realizacji zadania polegającego na funkcjonowaniu miejsc. Koszty funkcjonowania miejsc opieki prowadzonych przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego są dofinansowywane pod warunkiem pomniejszania opłat rodziców za pobyt dzieci w instytucjach. Jednostki samorządu terytorialnego tworzące w ramach modułu 1a miejsca opieki na terenie gmin, gdzie nie funkcjonują żłobki i kluby dziecięce, mają gwarancję dofinansowania w wysokości zgłoszonego zapotrzebowania z zastrzeżeniem, że udział dofinansowania w realizacji zadania wynosi nie więcej niż 80% wartości kosztów projektu.
Ponadto istnieje możliwość dofinansowywania tworzenia i/lub funkcjonowania instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Społecznego lub Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. W okresie programowania 2014-2020 na ww. cel przewidziano 396,7 mln euro. W 2018 r. do rozdysponowania jest na ten cel 521,2 mln zł.
Przedstawione powyżej rozwiązania powinny przyczynić się do powstawania nowych instytucji opieki, co w efekcie powinno przyczynić się do zwiększenia odsetka dzieci objętych opieką. Jest prawdopodobne, że większa liczba instytucji opieki nad najmłodszymi dziećmi przyczyni się również do obniżenia opłat rodziców za pobyt dzieci, a także pozwoli rodzicom na dokonywanie wyboru pomiędzy opieką domową a instytucjonalną.
Poniżej przedstawiam informacje w zakresie opieki przedszkolnej.
Ze wstępnych danych Systemu Informacji Oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2017 r., na terenie każdej gminy w Polsce znajduje się placówka wychowania przedszkolnego (przedszkole, oddział przedszkolny w szkole podstawowej, punkt przedszkolny lub zespół wychowania przedszkolnego).
Z tych samych danych wynika, że wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego wśród dzieci w wieku 3-5 lat objętych wychowaniem przedszkolnym wynosi ogółem 84,60%. W miastach wynosi on 91,24%, zaś na obszarach wiejskich – 75,41%.
Problem braku możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego odchodzi do przeszłości. W wielu przypadkach problemem jest natomiast dostanie się do konkretnego przedszkola. Z danych Systemu Informacji Oświatowej wynika, że w wielu gminach, mimo wcześniejszych obaw, pozostały wolne miejsca w przedszkolach. Wpływ na to ma przede wszystkim rozbudowa infrastruktury przedszkolnej oraz wsparcie udzielane gminom ze strony państwa.
W zakresie polityki przedszkolnej Ministerstwo Edukacji Narodowej wspiera działania jednostek samorządu terytorialnego na rzecz zwiększania dostępu do edukacji przedszkolnej. Należy jednak pamiętać, że przekazując gminom, z dniem 1 stycznia 1992 r., zadanie zakładania i prowadzenia m. in. publicznych przedszkoli, ustawodawca określił jednocześnie, że jest to obowiązkowe zadanie własne gmin, na które gmina ma m.in. udziały we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT).
Gminy są zobowiązane do zapewnienia miejsc w placówkach wychowania przedszkolnego dla wszystkich uprawnionych dzieci .
W przypadkach uzasadnionych warunkami demograficznymi i geograficznymi rada gminy może uzupełnić sieć publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych o inne formy wychowania przedszkolnego. Ponadto, prawo oświatowe daje jednostkom samorządu terytorialnego możliwość skorzystania z zasobów, jakimi dysponują przedszkola niepubliczne, punkty przedszkolne, zespoły wychowania przedszkolnego, czy oddziały przedszkolne w niepublicznych szkołach podstawowych, na warunkach ustalonych przez jednostkę samorządu terytorialnego – w granicach określonych ustawą Prawo oświatowe oraz ustawa o finansowaniu zadań oświatowych . Pozwalają one rodzicom na wybranie optymalnej, ich zdaniem, ścieżki edukacji dla swojego dziecka.
Zwiększeniu dostępności do wychowania przedszkolnego sprzyjać ma wprowadzona od września 2013 r. dotacja celowa z budżetu państwa dla gmin na zwiększenie liczby miejsc
i poprawę warunków wychowania przedszkolnego.
Wysokość uruchomionych środków z rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin na zwiększenie liczby miejsc i poprawę warunków wychowania przedszkolnego:

  • w 2013 r. – 503 617 tys. zł;
  • w 2014 r. – 1 566 998 tys. zł;
  • w 2015 r. – 1 573 994 tys. zł;
  • w 2016 r. – 1 562 618 tys. zł (zmniejszenie kwoty jest skutkiem obniżenia wieku rozpoczynania edukacji szkolnej do 6 lat);
  • w 2017 r. – 1 289 378 tys. zł. (zmniejszenie kwoty jest skutkiem wprowadzenia subwencjonowania edukacji przedszkolnej dzieci w wieku 6 lat).
    Ponadto, od 1 stycznia 2017 r., dzieci w wieku 6 lat i powyżej objęte wychowaniem przedszkolnym, uwzględniane są w ramach części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego.

Potrzeba zwiększonego wsparcia dla dzieci 6-letnich była związana ze zniesieniem obowiązku szkolnego dla tych dzieci i tym samym koniecznością objęcia wychowaniem przedszkolnym czterech roczników uczniów zamiast, jak dotychczas, trzech.
W konsekwencji, już w ramach subwencji oświatowej na 2017 rok zaplanowano finansowanie dzieci 6-letnich i starszych w średniej wysokości ponad trzykrotnie wyższej niż dotychczas .
Zadania dotyczące edukacji przedszkolnej są obecnie i nadal będą współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego. Za realizację tych działań odpowiedzialne są samorządy województw, jako instytucje pośredniczące.
W obecnym okresie programowania (lata 2014 – 2020) środki Europejskiego Funduszu Społecznego są przeznaczane przede wszystkim na tworzenie nowych miejsc edukacji przedszkolnej oraz podnoszenie jakości wychowania przedszkolnego. Na ten cel przewidziano ok. 335,6 mln euro na lata 2014 – 2020 z EFS, jako 84,28% całości środków przewidzianych na realizację zadania oraz 15,72% środków z budżetu państwa (ich wielkość będzie uzależniona od kursu euro).

MINISTER
z up.
Marcin Zieleniecki
PODSEKRETARZ STANU

Ta strona używa ciasteczek Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close