Interpelacja w sprawie stosowania alkoholu i innych środków psychoaktywnych przez dzieci i młodzież.

Interpelacja w sprawie stosowania alkoholu i innych środków psychoaktywnych przez dzieci i młodzież.

W dniu 21 grudnia 2017 roku Poseł Małgorzata Zwiercan wystosowała interpelację  do Ministra Zdrowia Pana Konstantego Radziwiłła w sprawie stosowania alkoholu i innych środków psychoaktywnych przez dzieci i młodzież.

Szanowny panie Ministrze,

w Polsce osób używających alkoholu i innych środków psychoaktywnych jest niewątpliwie za dużo. Jak już wspomniałam we wcześniejszych interpelacjach do Pana Ministra, liczę na to, że problemem trzeźwości Ministerstwo Zdrowia zajmie się w sposób kompleksowy.

W tym wyjątkowym roku prawdziwej troski o trzeźwość narodu szczególną uwagę musimy zwrócić na dzieci i młodzież.

Zdaniem wielu ekspertów poważne szkody związane z piciem alkoholu przez dzieci i młodzież występują u ponad 10% populacji w wieku między 15. a 18. rokiem życia, dlatego należy zrobić wszystko, by uchronić młodych ludzi od sięgania po używki.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Czy Ministerstwo Zdrowia (może wraz z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) planuje przeprowadzenie kompleksowych badań dotyczących używania przez dzieci środków psychoaktywnych?
  2. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje kontrolę realizacji wydatków na gminne programy profilaktyki alkoholowej i narkotykowej?
  3. Czy ministerstwo planuje większą restrykcję w emisji reklam przedstawiających reklamy napojów alkoholowych, a w szczególności piwa?
  4. Czy ministerstwo (wraz z Ministerstwem Edukacji Narodowej) planuje wdrożenie kompleksowych programów profilaktyki w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych przeciwdziałających uzależnieniu dzieci i młodzieży od alkoholu i innych środków psychoaktywnych?

Z poważaniem

Poseł Małgorzata Zwiercan

 

W dniu 1 lutego Poseł Małgorzata Zwiercan otrzymała odpowiedź na swoją interpelację  w sprawie stosowania alkoholu i innych środków psychoaktywnych przez dzieci i młodzież.Odnosząc się do pytania nr 1, uprzejmie informuję, że w Polsce prowadzone są systematyczne badania monitorujące poziom spożywania alkoholu i innych substancji psychoaktywnych przez dzieci i młodzież. Dwa najistotniejsze pod względem obszaru badawczego jak i liczebności próby badania to: międzynarodowe badania HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) realizowane w grupach wiekowych 11, 13 i 15 lat oraz ESPAD (European School Survey Project on Alcohol and Drugs) realizowane w grupach wiekowych 15 i 17 lat. Ten ostatni projekt jest realizowany przy wsparciu finansowym m.in. Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, zwanej dalej „PARPA” oraz Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii, zwanego dalej „KBPN” – jednostek podległych Ministrowi Zdrowia. Kolejna edycja ogólnopolskich badań ESPAD planowana jest na 2019 rok. Badania HBSC koordynuje Instytut Matki i Dziecka w Warszawie. Obok projektów ogólnopolskich prowadzone są także badania lokalne np. tzw. badania mokotowskie realizowane cyklicznie w Warszawie od połowy lat 80. W badaniach tego typu bardzo istotne jest ich regularne powtarzanie, tak by można było zachować możliwość porównywania ich wyników, rejestrowania zmian zachodzących w populacji młodych ludzi – zgodnie z przyjętą metodologią międzynarodową zwykle badania są powtarzane co 4 lata. Eksperci zajmujący się problematyką używania alkoholu i innych substancji psychoaktywnych przez dzieci i młodzież, reprezentujący różne instytucje i placówki m. in. PARPA, KBPN, Instytut Matki i Dziecka, Instytut Psychiatrii i Neurologii, współpracują ze sobą zarówno w przygotowywaniu kolejnych edycji kompleksowych badań, jak i przy analizie ich wyników i sporządzaniu rekomendacji. Ponadto od 2008 roku KBPN realizuje lub zleca badania dotyczące używania narkotyków ze szczególnym uwzględnieniem ogólnopolskich reprezentatywnych badań na młodzieży. Wszelkie badania z zakresu narkotyków i narkomanii zlecane przez KBPN publikowane są na stronach Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii, zwanego dalej „CINN”, www.cinn.gov.pl w zakładce raporty>raporty z badan. Są tam badania prowadzone w różnych grupach badanych oraz na podstawie różnych metodologii zarówno ilościowych jak i jakościowych. Wyniki badań przeprowadzonych na młodzieży znajdują się w sekcji: http://www.cinn.gov.pl/portal?id=166545.
Poniżej uprzejmie przekazuję linki do raportów z badań z ostatnich kilku lat dotyczące młodzieży lub gdzie młodzież była jedną z grup badanych:
• Badania Fundacji CBOS i KBPN wśród młodzieży szkolnej z 2016 r.: http://www.cinn.gov.pl/portal?id=15&res_id=673746;
• Badania Fundacji CBOS i KBPN w populacji generalnej z 2015 r.: http://www.cinn.gov.pl/portal?id=15&res_id=928538;
• Wyniki badania ESPAD wśród młodzieży szkolnej zrealizowane przez KBPN oraz PARPA z 2015 r. http://www.cinn.gov.pl/portal?id=15&res_id=1037524;
• Wyniki tzw. badań mokotowskich wśród młodzieży szkolnej jednej z dzielnic Warszawy z 2012 r. przeprowadzonych przez Instytut Psychologii i Neurologii: http://www.cinn.gov.pl/portal?id=15&res_id=1037524.
Ponadto w 2018 roku KBPN planuje zlecenie do realizacji kompleksowych badań młodzieży, jak również badanie w populacji generalnej na temat używania substancji psychoaktywnych. Dodatkowo obecnie realizowane są przez KBPN badania on-line realizowane we współpracy z Europejskim Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii, zwanym dalej „EMCDDA”, dotyczące używania narkotyków i „dopalaczy” również wśród młodzieży. Informacje o badaniu znajdują się na stronie EMCDDA: http://www.emcdda.europa.eu/activities/european-web-survey-on-drugs_en oraz CINN: http://www.cinn.gov.pl/portal?id=1248992.
Odnosząc się do pytania drugiego uprzejmie informuję, że kwestie dotyczące dyscypliny finansowej w jednostkach samorządu terytorialnego nie należą do zakresu kompetencji Ministra Zdrowia. Niemniej jednak, w celu poprawy jakości działań podejmowanych przez gminy, finansowanych ze środków uzyskanych z wydanych zezwoleń na sprzedaż alkoholu, PARPA prowadzi w gminach działania edukacyjne i wspierające w ramach Krajowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 (Dz. U. poz. 1492), zwanym dalej „NPZ”, poprzez opracowywanie co roku rekomendacji dla jednostek samorządu terytorialnego do realizowania i finansowania gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
W odpowiedzi na pytanie trzecie uprzejmie informuję, że zgodnie z NPZ, jednym z zadań nałożonych na Ministra Zdrowia, PARPA oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji w ramach celu operacyjnego nr 2 pn. Profilaktyka i rozwiązywanie problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, uzależnieniami behawioralnymi i innymi zachowaniami ryzykownymi jest podjęcie działań legislacyjnych mających na celu ograniczenie reklamy napojów alkoholowych. Aktualnie procedowany jest projekt ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (UD302). W projekcie zaproponowano zmianę art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r.
o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2016 poz. 487, z późn. zm.) zakładającą wydłużenie czasu, w którym obowiązywać ma zakaz emisji reklam piwa – między godziną 6:00 a 23:00. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym zakaz ten obowiązuje między godziną 6:00 a 20:00. Powyższe zostało zaproponowane m. in. aby przeciwdziałać zgubnemu wpływowi jaki reklama w środkach masowego przekazu może mieć na osoby małoletnie. Istnieje wiele opublikowanych w ostatnich latach badań naukowych jednoznacznie wskazujących na związek pomiędzy ekspozycją na reklamy napojów alkoholowych a piciem i upijaniem się. Ww. projekt ustawy, dostępny na stronie Rządowego Centrum Legislacji pod adresem https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12305556, był przedmiotem 30-dniowych uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania z terminem zgłaszania uwag do dnia 22 grudnia 2017 r.
Odnosząc się do pytania czwartego uprzejmie informuję, że KBPN, PARPA, Ośrodek Rozwoju Edukacji oraz Instytut Psychiatrii i Neurologii podjęli działania na rzecz systemowych rozwiązań wyznaczających standardy skutecznej profilaktyki zachowań ryzykownych i uzależnień w szkole. Od 2010 r. funkcjonuje krajowa baza programów rekomendowanych – www.programyrekomendowane.pl. Celem systemu rekomendacji jest upowszechnienie sprawdzonych praktyk lub programów profilaktycznych, popularyzacja wiedzy na temat profilaktyki opartej na naukowych podstawach oraz zasad konstruowania skutecznych programów profilaktycznych. Obecnie w krajowej bazie programów rekomendowanych znajduje się 20 programów z zakresu profilaktyki uniwersalnej, selektywnej i wskazującej. Warto również podkreślić, że m.in. w zadaniach 2.3.1 pkt 1 i 3.2.1. pkt 1 NPZ, przewidzianych do realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego wskazuje się właśnie na wdrażanie i upowszechnienie programów profilaktycznych rekomendowanych w ramach ww. systemu.
Należy zauważyć, że realizacja programów profilaktycznych w szkołach zależy przede wszystkim od decyzji odpowiednich organów oświatowych. Wiedza na temat uzależnień i zagrożeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych znajduje swoje miejsce w materiale przekazywanym w ramach ścieżek przedmiotowych, szkoły mają obowiązek tworzyć własną diagnozę problemów i zasobów, na jej podstawie przygotowują programy wychowawczo-profilaktyczne. Widząc potrzebę wsparcia placówek edukacyjnych w ich działaniach PARPA od wielu lat rekomenduje samorządom lokalnym, które są dysponentem środków pochodzących z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych podejmowanie działań mających na celu wdrażanie programów profilaktycznych opartych na skutecznych strategiach oddziaływania, mających potwierdzone dowody skuteczności.
Realizując zadania w ramach NPZ, PARPA i KBPN podjęły również szereg działań, których celem ma być upowszechnianie programów profilaktycznych o potwierdzonej skuteczności m. in.: bezpłatne szkolenia dla nauczycieli przygotowujące do realizacji programów znajdujących się w banku programów rekomendowanych, wsparcie badań ewaluacyjnych realizowanych działań, czy też opracowanie nowych programów i narzędzi do pracy profilaktyczno-edukacyjnej z dziećmi i młodzieżą (w tym dla młodzieży uczącej się w szkołach ponadpodstawowych).
Dodatkowo KBPN w ramach ogłaszanych konkursów ofert na realizację zadań Krajowego Programu Przeciwdziałania Narkomanii określonych w NPZ realizuje zadania z zakresu profilaktyki uzależnień. Realizacja tych zadań obejmuje:
• Upowszechnianie szkolnych programów profilaktycznych opartych na naukowych podstawach poprzez dofinasowanie szkoleń dla nowych realizatorów programów znajdujących się bazie programów rekomendowanych i bezpośrednią realizację programów profilaktycznych adresowanych do dzieci i młodzieży i ich rodziców z zakresu profilaktyki uniwersalnej i selektywnej;
• Przygotowanie nowych realizatorów do bezpośredniej realizacji następujących programów profilaktycznych:
– z zakresu profilaktyki uniwersalnej: „Program Domowych Detektywów”, „Fantastyczne Możliwości”, „Szkoła dla Rodziców i Wychowawców”, „Spójrz Inaczej”, „Laboratorium Wiedzy Pozytywnej”;
– z zakresu profilaktyki selektywnej: „Program Fred Goes Net”, „Program Wzmacniania Rodziny”;
• Dofinasowanie realizacji badań ewaluacyjnych dwóch programów profilaktycznych: Program Nauki Zachowania i Szkolna Interwencja Profilaktyczna. W roku 2018 zostanie ogłoszone zdanie konkursowe na realizację badania ewaluacyjnego programu Fred Goes Net;
• Zwiększenie ofert opartych na naukowych podstawach programów profilaktyki uniwersalnej zapobiegających używaniu substancji psychoaktywnych i środków zastępczych przez młodzież poprzez dofinansowanie opracowywania nowych programów profilaktycznych adresowanych do wybranych grup młodzieży.
Ponadto w 2017 roku został opracowany program profilaktyczny z zakresu profilaktyki uniwersalnej „Moje życie, mój wybór” adresowany do młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną. Program ten jest pierwszym tego typu programem o naukowych podstawach w Polsce. W 2018 roku planowane jest również rozpoczęcie prac nad programem profilaktycznym, z zakresu profilaktyki uniwersalnej, adresowanym do młodzieży głuchej. Program ten również będzie legitymował się naukowymi podstawami oraz ewaluacją procesu i wyniku.

Łączę wyrazy szacunku,
Z upoważnienia
MINISTRA ZDROWIA
PODSEKRETARZ STANU
Zbigniew J. Król

Ta strona używa ciasteczek Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close