Interpelacja w sprawie opłat sądowych

Interpelacja w sprawie opłat sądowych

W dniu 27 sierpnia Poseł Małgorzata Zwiercan wystosowała interpelację do Ministra Sprawiedliwości Pana Zbigniewa Ziobro w sprawie opłat sądowych

 

Szanowny Panie Ministrze,

 

kwestia opłat sądowych w postępowaniu cywilnym regulowana jest ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz zapisami kodeksu postępowania cywilnego, a także pewną uznaniowością sędziego.

Do mojego biura docierają informacje odnośnie bezpodstawnego zwalniania stron z opłat sądowych w przypadku ich przegrania. Dzieje się tak również, gdy stroną przegraną w postępowaniu przed sądem pracy jest jednostka budżetowa podległa jednostce samorządu terytorialnego. Częstym tłumaczenie się w tym przypadku jest brak zgody, np.  prezydenta miasta na dodatkowe koszty tejże jednostki.

Jako, że skala takiego działania może być odmienna w różnych miastach, a także może nieść spore straty dla budżetu Państwa, w związku z tym, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

  1. Czy docierały do Pana Ministra przedstawione przeze mnie informacje? A jeżeli tak, jaka jest ich skala?
  2. W ilu zakończonych sprawach strona przegrana została zwolniona z opłat sądowych i w jakiej wysokości w latach  2016- 2017?
  3. Czy nie budzi wątpliwości fakt zwalniania z opłat sądowych spółek, jednostek samorządu terytorialnego czy ich jednostek, w przypadku, gdy są reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika?

 

 

Z poważaniem

Poseł Małgorzata Zwiercan

 

  

                                     

W dniu 28 września 2018 r. Poseł Małgorzata Zwiercan otrzymała odpowiedź na swoja interpelację w sprawie opłat sądowych.

Problematykę kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym regulują  ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1360), dalej k.p.c., oraz ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U.  z 2018 r., poz. 300 ze zm.), dalej u.k.s.c. Kodeks postępowania cywilnego reguluje ogólne zasady orzekania o kosztach procesu oraz postępowania nieprocesowego (art. 98 – 110 i 520 k.p.c.). Z kolei ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych definiuje zagadnienia kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków, określa zasady i tryb pobierania kosztów sądowych w sprawach cywilnych, zasady ich zwrotu, wysokość opłat sądowych w sprawach cywilnych, zasady zwalniania od kosztów sądowych oraz umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminu zapłaty należności sądowych.

Pod pojęciem kosztów sądowych należy rozumieć koszty związane z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania sądowego. Pojęcie kosztów sądowych jest węższe od pojęcia kosztów procesu. Koszty procesu obejmują zarówno koszty sądowe, zatem opłaty i wydatki, a nadto koszty strony występującej osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, koszty związane z reprezentowaniem strony przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego oraz koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd.

Na koszty sądowe składają się opłaty (opłaty i opłaty kancelaryjne) oraz wydatki. Opłatę uiszcza się przy wnoszeniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Opłata może być stała, stosunkowa lub podstawowa, w zależności od rodzaju sprawy oraz czynności procesowej, której dotyczy.

Instytucja zwolnienia od uiszczenia kosztów sądowych ma zastosowanie zarówno na wstępnym etapie postępowania cywilnego, jak i też w jego toku. Przepisy u.k.s.c. rozróżniają dwojakiego rodzaju zwolnienie, a mianowicie: zwolnienie z mocy ustawy ( np. art. 94, 95 i 96 ust. 1 u.k.s.c.)  oraz zwolnienie z mocy orzeczenia sądowego (art. 100 ust. 2 i 101 u.k.s.c.). Wskazane rodzaje zwolnienia dotyczą zarówno postępowania rozpoznawczego (procesowego i nieprocesowego), jak również postępowania egzekucyjnego. Zwolnienie od kosztów sądowych może mieć charakter całkowity lub częściowy.

Zwolnienia od kosztów sądowych może domagać się osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych jest obowiązana dołączyć do wniosku oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Zwolnienia od kosztów sądowych może domagać się również osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną.

Wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych zgłasza się do na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy.

Decyzję w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych podejmuje sąd lub referendarz sądowy. Weryfikacja orzeczenia wydanego przez sąd może nastąpić w trybie postępowania judykacyjnego przed sądem drugiej instancji. Natomiast na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych przysługuje skarga do sądu, w którym wydano zaskarżone orzeczenie. Sąd rozpoznaje skargę jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Odnosząc się do podnoszonego w interpelacji zagadnienia zwalniania stron z opłat sądowych w przypadku przegrania sprawy należy wskazać, że problematyka ta nie odnosi się do instytucji zwolnienia od kosztów sądowych na etapie powstania obowiązku ich uiszczenia, a raczej odstąpienia od obciążenia strony przegrywającej kosztami procesu, w tym kosztami sądowymi, na końcowym etapie postępowania przy wydawaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Wiąże się to z wynikającym z art. 108 § 1 k.p.c. obowiązkiem sądu rozstrzygnięcia o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.

Stosownie do art. 113 ust. 1 u.k.s.c. kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd              w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu.

Zasadą jest, że odpowiedzialność za wynik postępowania ponosi strona przegrana (art. 98 § 1 k.p.c.). W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami (art. 102 k.p.c.). Odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy ma charakter wyjątkowy i opiera się na względach słuszności. Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, pozwalający na zasądzenie od strony przegrywającej tylko część kosztów sądowych lub na odstąpienie od obciążenia jej tymi kosztami, należy do sądu i ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy (por. m.in. orzeczenie SN z 2 czerwca 2010 r., I PZ 2/10, zam. OSNAPiUS 2011, nr 23-24, poz. 297 oraz z dnia 26 stycznia 2012 r., III CZ 10/12, zam. OSNC 2012, nr 7-8, poz. 98).

Weryfikacja orzeczenia wydanego w tym zakresie może nastąpić jedynie w trybie kontroli judykacyjnej dokonywanej przez sąd wyższej instancji, w ramach rozpoznawania środków odwoławczych.

Minister Sprawiedliwości, stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 23 ze zm.), dalej u.s.p., sprawuje zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów powszechnych. Nadzór ten obejmuje co do zasady analizę i ocenę prawidłowości oraz skuteczności wykonywania przez prezesów sądów wewnętrznego nadzoru administracyjnego. Czynności z zakresu nadzoru administracyjnego nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli (art. 9b u.s.p.).

Minister Sprawiedliwości w ramach nadzoru nie ma kompetencji do oceny i weryfikacji orzeczenia sądowego wydanego w indywidualnej sprawie. Kwestia zasadności odstąpienia od obciążenia strony przegrywającej kosztami sądowymi należy do kognicji niezawisłego sądu i nie może być przedmiotem działań nadzorczych Ministra Sprawiedliwości.

Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi odnośnie ilości wydanych orzeczeń sądowych w zakresie nieobciążania strony przegrywającej kosztami sądowymi w latach 2016-2017, gdyż dane statystyczne w tym zakresie nie są zbierane. Nie wpływały również sprawy dotyczące kwestii nieobciążania strony przegrywającej kosztami procesu.

 

 

 

 

                                                                                                    Z poważaniem

                                                                                                     Łukasz Piebiak

Ta strona używa ciasteczek Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close