Interpelacja w sprawie posiłków wydawanych w szpitalach

Interpelacja w sprawie posiłków wydawanych w szpitalach

9 listopada 2018 r. Poseł Małgorzata Zwiercan wystosowała interpelację  do Ministra Zdrowia Pan Łukasza Szumowskiego w sprawie posiłków wydawanych w szpitalach.

 

Szanowny Panie Ministrze,

 

powszechnie wiadomo, że kwestia posiłków wydawanych pacjentom w szpitalach zależy od danego podmiotu leczniczego, oraz że posiłki te finansowane są w ramach kontraktów na leczenie szpitalne, które zawierane są z Narodowym Funduszem Zdrowia, i które obejmują również towarzyszące leczeniu świadczenia medyczne. Koszty leczenia wraz ze świadczeniami towarzyszącymi są jednak niejednokrotnie wyższe niż wartość kontraktu. Zmusza to świadczeniodawców do ich ograniczenia, w szczególności poprzez zmniejszenie kosztów wyżywienia pacjentów. Tymczasem o skuteczności leczenia pacjentów w szpitalach decyduje nie tylko właściwie prowadzony przez personel medyczny proces leczniczy, ale także prawidłowe żywienie chorych oraz edukacja żywieniowa.

Wyżywienie chorych w szpitalach mieści się w zakresie pojęcia świadczenia opieki zdrowotnej wykonywanego w podmiotach leczniczych, udzielających świadczeń w trybie stacjonarnym i całodobowym. Tym samym, podmiot leczniczy udzielający świadczeń zdrowotnych zobowiązany jest, w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia, zapewnić pacjentom wyżywienie adekwatne do stanu zdrowia.

Obowiązujące w Polsce przepisy nie określają norm obowiązujących wszystkie podmioty. Nie ma też określonych średnich stawek żywieniowych na jednego pacjenta, które miałyby obowiązywać we wszystkich podmiotach leczniczych. Dzienną stawkę żywieniową w szpitalu ustala kierownik podmiotu leczniczego – co zresztą potwierdza Raport NIK z  15 lutego 2018 r.

System ochrony zdrowia nie gwarantuje więc kompleksowo prawidłowego żywienia pacjentów w szpitalach, ponieważ obowiązujące w Polsce przepisy nie określają norm żywieniowych oraz wymagań zdrowotnych, a także metod oceny jakości żywienia, zasad kontroli usług żywienia czy zasad zatrudniania dietetyków na oddziałach szpitalnych. Także w jakościowych kryteriach oceny ofert na leczenie szpitalne nie uwzględniono kryteriów oceny realizacji usług żywienia pacjentów. Brak też formalnego, obowiązującego, ogólnopolskiego systemu dietetycznego, który regulowałby kwestie rodzajów i przygotowywania diet w poszczególnych jednostkach chorobowych, a także ujednoliconej nomenklatury diet. Takie luki w systemie, ale także nierzadko, nierzetelny nadzór nad żywieniem pacjentów oraz niskie nakłady finansowe przeznaczane na żywienie pacjentów skutkowały tym, że w dużej części szpitali (jak podaje Raport NIK) pacjent otrzymywał posiłki nieadekwatne do stanu zdrowia, przygotowane z surowców niskiej jakości, o zaniżonych bądź zawyżonych wartościach energetycznych, pozbawione odpowiednich wartości odżywczych. Dostarczana żywność nie spełniała zasadniczej funkcji – wspomagania procesu leczenia i powrotu do zdrowia, a czasami mogła stanowić czynnik szkodliwy. Jakość żywienia w zakresie ustalonego poziomu składników odżywczych była poza kontrolą szpitali.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Czy nie warto się zastanowić nad wydaniem przez ministerstwo Rozporządzenia określającego wymagania obowiązujące przy prowadzeniu żywienia zbiorowego w szpitalach, uwzględniające normy żywienia oraz wymagania zdrowotne?
  2. Czy nie warto się zastanowić nad wprowadzeniem kontroli usług żywienia w szpitalach wraz z sankcjami za stwierdzone nieprawidłowości?

 

 

Z poważaniem

Poseł Małgorzata Zwiercan

 

 

8 stycznia 2019 roku Poseł Małgorzata Zwiercan otrzymała odpowiedź na interpelacje w odpowiedzi na interpelację  w sprawie posiłków wydawanych w szpitalach.

Kwestie związane z bezpieczeństwem żywności, regulują przepisy Unii Europejskiej, w szczególności, rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych oraz przepisy krajowe, głównie ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2018 r. poz. 1541, z późn. zm.) oraz rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy.

Zgodnie z art. 14 i 17 ww. rozporządzenia (WE) nr 178/2002 oraz art. 1 ww. rozporządzenia (WE) nr 852/2004, tylko żywność bezpieczna dla zdrowia i życia człowieka może znajdować się w obrocie, a odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji ponosi właściciel zakładu będący podmiotem działającym na rynku spożywczym.

Obowiązujące przepisy nie regulują wielkości porcji i składu surowcowego posiłków, ani sposobu organizacji żywienia w zakładach żywienia zbiorowego. To właściciel obiektu, który w świetle przepisów prawa żywnościowego jest podmiotem działającym na rynku spożywczym ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności oraz decyduje jak jest zorganizowane żywienie, tj. czy w obiekcie jest blok żywienia/kuchnia, czy posiłki dostarcza firma cateringowa. W przypadku prowadzenia żywienia we własnym zakresie właściciel/dyrektor obiektu (lub osoba upoważniona) jest zobowiązany do przestrzegania przepisów prawa żywnościowego, w tym do prowadzenia stosownej kontroli wewnętrznej dotyczącej m.in. jakości posiłków. Natomiast w przypadku korzystania z usług firm cateringowych, szczegółowe wymagania dotyczące m.in. jakości posiłków, powinny być uwzględnione w umowach z tymi firmami, pod rygorem stosowania kar umownych lub wypowiedzenia umowy bez uprzedzenia. Jakość i ilość dostarczanej żywności oraz warunki transportu, powinny być sprawdzane przez przedstawicieli jednostki odbierającej.

Ponadto należy zauważyć, iż pomimo braku aktów prawnych szczegółowo regulujących kwestię standardów żywienia w szpitalach, podmioty lecznicze zobowiązane są do opracowania i stosowania norm żywieniowych, z uwzględnieniem odpowiedniej wartości kalorycznej i odżywczej posiłków, stosownie do stanu zdrowia pacjentów. Należy również wskazać, iż o sposobie leczenia, w tym o potrzebie zastosowania odpowiedniej diety i ilości zalecanego pożywienia decyduje lekarz (ew. dietetyk) w oparciu o wskazania medyczne. W sytuacji, gdy lekarz nie zaordynuje specjalnej diety, pacjentowi przysługuje wyżywienie, a jego ilość, zawartość i kaloryczność powinna odpowiadać zasadom prawidłowego żywienia przeciętnego człowieka w danym wieku. Zasady racjonalnego żywienia oraz zalecane racje pokarmowe opracowywane są – zgodnie z kompetencjami i aktualnym stanem wiedzy oraz publikowane przez jednostki badawczo-rozwojowe podległe i nadzorowane przez Ministra Zdrowia, w tym głównie Instytut Żywności i Żywienia. W ramach „Narodowego Programu zapobiegania nadwadze i otyłości oraz przewlekłym chorobom niezakaźnym poprzez poprawę żywienia i aktywności fizycznej na lata 2007 – 2011 POLHEALTH” Instytut Żywności i Żywienia w 2011 r. przygotował monografię pt.: „Zasady prawidłowego żywienia chorych w szpitalach”. W ww. publikacji zawarto informacje dotyczące m.in.: stanu odżywienia chorych w szpitalach w Polsce, wpływu stanu odżywienia na skuteczność i koszty leczenia, norm żywienia w żywieniu chorych hospitalizowanych, leczenia żywieniowego oraz interakcji pomiędzy lekami a żywnością. Należy podkreślić, że zapisy w przedmiotowej monografii mają formę zaleceń oraz spełniają rolę edukacyjną w praktycznej realizacji tego rodzaju żywienia.

Natomiast odpowiadając na pytanie dotyczące kontroli usług żywienia w szpitalach, uprzejmie informuję, iż kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży żywności oraz warunków żywienia zbiorowego, w tym m.in. w szpitalach, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1261, z późn. zm.), należy do zakresu działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (dalej: PIS). Kontrole sanitarne w zakładach nadzorowanych przez organy PIS (w tym m.in. w firmach cateringowych dostarczających posiłki m.in. do szpitali) przeprowadzane są zgodnie z rocznymi planami kontroli oraz w każdym przypadku podejrzenia lub uzyskania informacji o uchybieniach zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka. Częstotliwość tych kontroli zależna jest od oceny ryzyka związanego z warunkami sanitarnymi w zakładzie oraz rodzajem prowadzonej działalności. Zakres kontroli obejmuje ocenę spełnienia wymagań obowiązujących przepisów prawnych dotyczących m.in.: stanu sanitarno-technicznego i porządkowego, sposobu przyjęcia i jakości surowców, warunków produkcji i dystrybucji żywności, stanu higieny i stanu zdrowia pracowników mających kontakt z żywnością, a także prowadzenia dokumentacji kontroli wewnętrznej, która powinna być wdrożona w danym obiekcie. W przypadku stwierdzenia niezgodności z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego organy PIS podejmują odpowiednie działania (nakładają mandaty, wydają zalecenia pokontrolne oraz decyzje administracyjne) mające na celu wyeliminowanie nieprawidłowości.

Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że w 2016 r., w związku z informacjami przekazanymi m.in. przez Rzecznika Praw Pacjenta w sprawie niezadowalającej jakości żywienia w stacjonarnych i całodobowych podmiotach leczniczych wykonujących świadczenia zdrowotne, Główny Inspektor Sanitarny  nawiązał współpracę z Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji Konsumentów, której celem było przeprowadzenie równocześnie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Handlowej skoordynowanych działań kontrolnych w placówkach szpitalnego żywienia zbiorowego pacjentów ze szczególnym uwzględnieniem firm cateringowych, które świadczą usługi żywieniowe na rzecz tych szpitali. Podczas urzędowych kontroli żywności w szpitalach, które zapewniały żywienie pacjentów we własnym zakresie, organy PIS skontrolowały spełnianie wymagań higienicznosanitarnych w blokach żywienia, oceniły jadłospisy i żywienie pacjentów oraz dostęp pacjentów do informacji dotyczących żywności.
Po analizie wyników ww. działań kontrolnych przeprowadzonych w szpitalach, Główny Inspektor Sanitarny polecił organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej kontynuowanie
wzmożonego nadzoru nad warunkami sanitarno-higienicznymi oraz nad żywieniem pacjentów w szpitalach.

Odnosząc się natomiast do kwestii wydania rozporządzenia określającego wymagania obowiązujące przy prowadzeniu żywienia zbiorowego w szpitalach, uprzejmie wyjaśniam, iż delegacja ustawowa określona w art. 72 ust. 6 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2018 r. poz. 1541, z późn. zm.) ma charakter fakultatywny i nie zobowiązuje Ministra Zdrowia do wydania ww. rozporządzenia, a wyłącznie daje mu taką możliwość. Żaden z krajów członkowskich Unii Europejskiej nie uregulował prawnie diet szpitalnych, które powinny być ściśle zindywidualizowane. Delegacja fakultatywna dla Ministra Zdrowia została zamieszczona w ww. ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia na wypadek, gdyby należało dostosować prawo krajowe do przepisów Unii Europejskiej.

 

 

                              Z poważaniem

           Z upoważnienia

MINISTRA ZDROWIA

    PODSEKRETARZ STANU

          Zbigniew J. Król

Ta strona używa ciasteczek Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close