Interpelacja w sprawie emerytur pomostowych dla rybaków prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze

Interpelacja w sprawie emerytur pomostowych dla rybaków prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze

W dniu 3 lipca 2019 roku Pani Poseł Małgorzata Zwiercan wystosowała interpelację do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Pani Bożeny Borys- Szopy w sprawie emerytur pomostowych dla rybaków prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze.

 

Szanowna Pani Minister,

 

Na Półwyspie Helskim, ale i w pozostałych częściach polskiego nabrzeża wielu mieszkańców utrzymuje się z rybołówstwa. Część z nich nie jest zatrudnionych przez armatorów, ale niektórzy prowadzą jednoosobowe działalności gospodarcze.

Jedni i drudzy pracują tak samo ciężko, a ich praca rybaków morskich wykonywana jest w szczególnych warunkach związanych z siłami przyrody i wiąże się z wieloma czynnikami ryzyka. Środowisko, w którym pracują, powoduje trwałe uszczerbki na zdrowiu.

Zgodnie z ustawą o emeryturach pomostowych rybacy  – po spełnieniu kilku warunków – mogą przejść na emeryturę  10 lat wcześniej niż pracujący w innych zawodach.

Niestety nie dotyczy to wszystkich rybaków morskich. Ustawie nie podlegają osoby, które prowadzą własną działalność mimo tego, że wykonują dokładnie taką samą pracę jak rybacy zatrudnieni przez armatorów.

W związku z powyższym proszę o informację:

  1. Czy ministerstwo planuje zmiany dotyczące włączenia rybaków morskich prowadzących własną działalność do grupy osób uprawnionych do wcześniejszego nabycia prawa do  emerytury pomostowej? Jeżeli tak to kiedy? Jeżeli nie to dlaczego?

 

Z poważaniem

Poseł Małgorzata Zwiercan

 

 

W dniu 8 sierpnia 2019 r. Poseł Małgorzata Zwiercan otrzymała odpowiedź na swoją interpelację w sprawie emerytur pomostowych dla rybaków prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą.

Odnosząc się do kwestii podniesionej w interpelacji, należy na wstępie podkreślić,  iż przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach  z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270, z późn. zm.), obowiązywały przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267, z późn. zm.), która już w samym tytule określała swój zakres podmiotowy. Natomiast w treści art. 5 zdefiniowała „pracownika” jako „osobę pozostającą w stosunku pracy w myśl Kodeksu pracy” (pkt 1), zaś „zatrudnienie” jako „wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy” (pkt 2).

Świadczenia na warunkach w niej określonych przysługiwały z tytułu zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego (art. 1). Prawo do emerytury zależało od osiągnięcia wieku wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz udokumentowania minimalnego okresu zatrudnienia wynoszącego odpowiednio 20 i 25 lat (art. 26). Od tej zasady ustawa przewidywała odstępstwa (art. 53-55) – w zakresie możliwości przechodzenia pracowników na wcześniejsze emerytury, na warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów
z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych  w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, z późn. zm.).

W przepisach tego rozporządzenia użyto dwóch pojęć:

  • okres zatrudnienia – na określenie ogólnego stażu pracy (od 15 listopada 1991 r. pojęcie „okres zatrudnienia” zostało zastąpione określeniem „okres ubezpieczenia”) oraz
  • okres pracy – na określenie okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym przypadku istotne jest zarówno samo pozostawanie w stosunku pracy, jak i rzeczywiste jej świadczenie.

Nie ulega zatem wątpliwości, że prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach (w tym również polegającej na wykonywaniu pracy rybaków morskich) przysługiwało wyłącznie pracownikom, którzy legitymowali się odpowiednim okresem zatrudnienia, rozumianym jako wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy. Uprawnienie to miało więc pracowniczy, a nie powszechny charakter.

Podkreślenia wymaga, że obowiązujące od 1 stycznia 1999 r. przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie zmieniły tej sytuacji prawnej. Do przepisów ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. odsyła obecnie art. 32 ust. 4 tej ustawy. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że prawo do emerytury w obniżonym wieku mogą nabyć wyłącznie ci ubezpieczeni, którzy udokumentują wymagany okres ubezpieczenia, w tym co najmniej 15-letni okres wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach w ramach stosunku pracy, a więc ta sama kategoria ubezpieczonych, która miała taką możliwość przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Tożsama zasada stosowana jest również przy ustalaniu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach przez osoby urodzone po dniu 31 stycznia 1948 r. w oparciu o przepisy art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Trzeba zaznaczyć ponadto, że pracowniczy, a nie powszechny charakter tego uprawnienia potwierdził również Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku  z dnia 12 września 2000 r., w sprawie o sygn. akt K 1/00 dotyczącej prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS dla osób objętych ubezpieczeniami społecznymi z innego tytułu niż stosunek pracy uznał, że „ustawa emerytalna (tj. ustawa o emeryturach i rentach z FUS) nie zmieniła zakresu podmiotowego tych regulacji w stosunku do stanu prawnego sprzed 1 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie uprawnień w zakwestionowanych przepisach wynika z tego, że w stosunku do ubezpieczonych będących pracownikami jest to kontynuacją posiadanych uprzednio uprawnień, aż do całkowitego ich wygaszenia, natomiast pozostali ubezpieczeni, którzy przed wejściem w życie ustawy emerytalnej podlegali innym systemom ubezpieczenia, niż pracowniczy, takich uprawnień (do wcześniejszej emerytury) nigdy nie mieli. Zawężenie zakresu podmiotowego w zakresie wcześniejszego przechodzenia na emeryturę jest uzasadnione i nie narusza zasad równości i sprawiedliwości społecznej”, wynikających z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe, nie może zatem dziwić, że także nowa regulacja ustawowa umożliwiająca uzyskanie okresowego świadczenia z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w postaci emerytury pomostowej, znajdująca się w przepisach ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1924, z późn. zm.), jako wypełnienie delegacji zawartej w art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, została również przewidziana jedynie dla pracowników.

Pod pojęciem „pracownika” na gruncie przepisów ustawy o emeryturach pomostowych rozumie się bowiem ubezpieczonego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1, 2a i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.). Stanowi tak przepis art. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Przepis ten nie wymienia natomiast osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli osób prowadzących pozarolniczą działalność. Z prawa do emerytury pomostowej mogą zatem skorzystać jedynie te osoby, które w ramach stosunku pracy wykonują prace rybaków morskich, o których mowa w pkt 22 zał. nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Przedstawiając powyższe, resort rodziny, pracy i polityki społecznej nie widzi możliwości zmiany obowiązujących uregulowań dotyczących uzyskania emerytury pomostowej, w kierunku zaproponowanym w interpelacji.

Ta strona używa ciasteczek Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close